ODTÜ TEKNOKENT

START-UP DEDİĞİN NEDİR Kİ?

Tostu yeniden keşfeden hipster yatırımcılar, bahçeli bir villada reklam dünyasını sarsm...

Tarih 01.08.2016

Tostu yeniden keşfeden hipster yatırımcılar, bahçeli bir villada reklam dünyasını sarsma hırsıyla kurulan ajanslar veya “Annem çok güzel kısır yapar.” gazıyla yurt sathında açılan 'Hanımeli' adını paylaşan kafeler... Hepsi iktisadi hedefleri olan birer başlangıç ama Startup değiller. Peki nedir bu Startup'ların alamet­i farikası?

Tanımın temel sınırları belirli olsa da yanlardan esneyen, bombe yapan kısımlar da çok. Uzmanı da bizzat Startup'çışı da kendine has ufak hususlarla kavramı genişletme noktasında oldukça hevesli. Biz halihazırda oluşan ufak ölçekli kakofoniye yeni sesler ekleyerek, kanona yeni bir giriş yapmak yerine, “Best of Startup Summer Hits” gibisinden bir anlamlar derlemesi ile yek bir gövdede konuyu toplamaya çalışacağız. Böylece Google'da arama istatistiği oluşturmaktan seni kurtarırken, bizim Analytics sonuçlarımıza katkı yapmanı sağlayacağız.

Startup'a konu olacak fikrin ya da ürünün Jack'in fasulyeleri kadar olmasa da hızlı bir büyüme sağlama potansiyeli olma zorunluluğu vardır. Yatırımcıları ve olası ortakları cezbetmenin gerekliliklerinden biri onlara hızlı bir geri dönüş vadetmektir. Hızlı bir büyüme elde etmek için büyük bir pazara hitap edebilmek veya ulaşmak gerekir ki Startup dendiği vakit akla teknoloji/bilişim oluşumlarının geliyor olma sebebi de budur. Bir uygulama ya da yerelleştirilebilir çevrimiçi bir hizmetle ulaşılabilecek kitle, moto kuryenin glutensiz ürünler ulaştırabileceğinden çok daha geniştir. Uber'in bir Startup'tan dört yıl içinde hükümetlerle pazarlık eden, onlarca milyar dolar değerinde bir deve dönüşmesinden daha çok bir yatırımcıyı ne mutlu edebilir, güler yüz? Hiç sanmıyoruz.

WhatsApp kurucusu Jan Koum, 19 milyar dolar değerindeki firması için geçen yıl hala “Startup'ız biz yaa...” diyebiliyordu çünkü onun Startup tanımı, oluşumun verdiği hisle alakalı. Sayılar (19 milyar gibi sayılar) ya da yapının kaç yaşında olduğunun önemsiz olduğunu, kuruluştaki ruh hali ve yaklaşımın devam etmesinin kafi olduğunu düşünüyor. Hızlı düşünmek, hızlı karar vermek, toplantı falan gibi “lame” şeylerden imtina etmek... Bu tarz tanımlar genelde başarıya ulaşmış Startup kurucuları arasında yaygınken akademisyenler ve yatırımcıların vurgu yaptığı noktalar biraz farklıdır.

Akademisyen demişken, Startup'a dair yapılmış en popüler ve üzerinde uzlaşılabilen tanımlardan birinden bahsetmezsek, bu yazıyı haybeye yazmış oluruz. Stanford Profesörü Steve Blank, bu çok sevilen tanımında der ki: “Startup, temelde tekrar edilebilir ve büyümeye elverişli bir iş modeli araştırmak için kurulmuş bir organizasyondur.” Aynı tanımın devamında Blank, Startup kurucusunun başlangıçta elinde iki unsur olduğunu söyler; birincisi tam takım özellikleri ile bir ürün vizyonu. İkincisi ise bir iş modelini oluşturan parçalarla ilgili bir dizi hipotez: Kullanıcılar/müşteriler kim? Dağıtım kanalı ne? Ürünün konumlandırılmasını ve fiyatlandırması nasıl yapılacak? Ortaklar kim? Ürünü nerede ve nasıl üreteceğiz? Şirketi nasıl finanse edeceğiz?...

Bu kadar çok soru ile bir başlangıç yaparken ve elde gerçek bir finans kaynağı da yokken tanımlar yığınına, bu noktaların altını çizen yorumlar da elbette ekleniyor. Tanınmış girişimci ve fikir insanı Eric Ries'ın tanımına göre; Startuplar; aşırı belirsiz şartlar altında bir ürün veya hizmet geliştirmek için tasarlanmış insan temelli kuruluşlardır. Benzer bir tanım kendisi de başarılı bir Startup kurucusu olan Neil Blumenthal'dan geliyor: “Startup, çözümü bariz olmayan bir sorun üzerinde çalışan ve başarı garantisi de olmayan bir şirkettir.” Bu tanımları temel alınca, başarılı bir şekilde çözüme veya ürüne ulaşmak ve bu ürün/hizmeti başarılı bir şekilde müşteri ile buluşturmak, Startup misyonunun artık yavaşça terk edilmesi gerektiğinin bir işareti olarak algılanıyor.

“Startup da ne ola?” birden çok ve farklı ama aynı anda doğru olmayı başarabilen birçok cevaba sahip bir soru. Yukarıdaki alıntılar ve yaklaşımların toplamı Startupları; büyümeye eleverişli (mümkünse delicesine), farklı bir kafada ve ruh halinde yaratıcı insanların birlikte çalıştığı, belirlenmiş bir sorun ya da noktaya bir çözüm veya ürün/hizmet geliştirmeye odaklanmış, yatırımcı için ciddi riskler içerirken inanılmaz getiriler de vadeden ve kuruluş safhasında önünde duran belirsizlikleri çözdükçe, bir şirkete evrimleşen, insan temelli taze organizasyonlar olarak tanımlıyor. Bunun içine finansal büyüklük, organizasyon yapısı, çalışan sayısı gibi daha birçok unsuru ekleyen nice yetkin insan ve doğru tanım olsa da bu genelleme, bir Startup olup olmadığınıza karar vermek için yeterli olabilir. Yeterli değilse bir tanım da siz yazabilirsiniz, peşinden gelecek birileri mutlaka olacaktır. 

info@odtuteknokent.com.tr İhsan Doğramacı Blv. Üniversiteler Mah. İkizler Binası, ODTÜ TEKNOKENT 06800 Çankaya/Ankara