ODTÜ TEKNOKENT

3. Havalimanı pisti yapay zekaya emanet ediliyor

ODTÜ TEKNOKENT firmalarından ArgosAI tarafından geliştirilen A-FOD ( Akıllı Yabancı Madde...

Tarih 24.04.2018

AB Komisyonu tarafından verilen Horizon 2020 desteği kapsamında “pazarı değiştirecek yenilikçi ürün” seçilen A-FOD (Akıllı Yabancı Madde Tespit) Sistemi’ni geliştiren ArgosAI firması, 3. Havalimanı için açılan ihalede İsrailli ve ABD’li rakipleri ile yarışıyor. 

İlk kez Alanya’da kullanıldı
Türkiye’de ilk kez uygulanan sistemi Gazipaşa Alanya Havalimanı’na kurduklarını belirten firmanın Kurucu Ortağı Merih Alphan Karadeniz, “Şu ana kadar TÜBİTAK, KOSGEB ve Horizon 2020’den aldığımız destekle tamamen bu sistemi geliştirdik. Bu sistemi Alanya’ya kurmamız için Devlet Hava Meydanları İşletmesi bize gerekli izinleri verdi, TAV Havalimanı da bütün altyapısıyla bize destek verdi. Önümüzdeki haftadan itibaren tam randımanlı şekilde başlayacak” dedi. 

Sistemi Hürriyet’e anlatan ve havaalanlarında FOD olarak bilinen yabancı cisimlerin günün her saatinde ortaya çıkabildiğini belirten Karadeniz, şunları söyledi:

Concorde kazası FOD nedeniyle olmuştu
“Bugüne kadar bu kontroller, pistteki trafik durdurulup, görevlilerce yapılıyordu. Ancak, bu metod özellikle yoğun havaalanlarında zaman kaybına ve trafiğin sıkışmasına neden oluyordu. Normalde insan kontrolüyle havalimanlarında ortalama haftada bir FOD bulunabilirken, bu sistemlerin kullanıldığı havalimanlarında bu rakam 25’e 30’a çıkıyor.” 

2000 yılında 113 kişinin yaşamını yitirdiği Concorde kazasını hatırlatan Karadeniz, şunları söyledi: “Bir önceki kalkış sırasında uçaktan 30 santimetre boyunda metal strep düşüyor. Concorde da kalkarken bu parça, tekerinden sıçrayıp yakıt tankına çarpıyor. Sonuçta uçak düşüyor, 113 kişi hayatını kaybediyor. Bu yüzden FOD kontrolü çok önemli. 

Yapay Zeka, radarın önünde 
Bu işi dünyada teknolojik olarak çözebilen bizim muadilimiz üç firma var, ikisi radarlı çözümler geliştirirken, dünyada bir tek biz ve bir de Singapurlu bir firma bu işte yapay zekayı kullanıyor. Radarlı çözümler maliyeti artırdığı için yapay zekadan faydalanılan çözüm daha öne çıkıyor. Aslında bu sistemin ardında çok büyük bir algoritma var. Çünkü çok zor bir iş. Uçaklar geçiyor, hava koşulları sürekli değişiyor. 4 bin metreye 60 metre genişliğindeki bir alan bu alanın içinde 3 santimetre boyutunda bir parça arıyorsunuz. 

Her baktığınızda bir değişim varsa, tespit etmeniz gerekiyor. O değişim bir ışıktan mı kaynaklanıyor, çer çöp mü, bir poşet mi uçup geçti. Gerçekten bir FOD mi yoksa yanlış alarm mı? Bu bir yaban hayat mı, bir metal parça mı bunun tipinin de tespit edilmesi gerekiyor. 

Martı mı leylek mi onu da bilecek
Ona göre alarm seviyeleri oluşturuluyor. Örneğin 3. havalimanında bizden kuşların tiplerinin de tespit edilmesi istendi. Mart mı, leylek mi 7-8 tane sınıflandırma yapacağız. Buna göre de pist kenarında sesli uyarıcılar olacak. Çünkü martının korktuğu ses başka, leyleğinki başka. Yine 3. havalimanında pistteki çatlakları da yapay zekayla takip edeceğiz. Pist üzerinde kar ve buz da oluşabiliyor. Kar yüksekliği belli seviyenin üstüne çıktığında pistin temizlenmesi gerekiyor. Bu sistemle tüm bu kontroller de otomatik olarak yapılabilecek. 

Yoğun siste de çalışacak 
Öte yandan sistemle ilgili 3. havalimanın için yeni bir özellik de geliştirildi. Havalimanlarında kategori 3A ve 3B koşulu var. Yani, kategori 3A’da yoğun sis nedeniyle görüş 200 metrenin altına düştüyse pist kapanır. Ancak, 3. Havalimanı’nın kategori 3B’de yani, görüşün 50 metreye kadar düştüğü koşulda da çalışması isteniyor. Biz de, normalde merkez çizgisinden 170 metre uzaklıkta çalışan 5 metrelik kulelerimizi daha da küçülterek, 40 santim boyutuna getirerek, piste daha da yaklaştırdık. Böylece 3. Havalimanı, kategori 3B’de de çalışabilecek. 

İhracat potansiyeli çok büyük
ODTÜ TEKNOKENT’in de kendilerine her konuda büyük destek olduğunu belirten ve sistemin yüzde 100 Türk mühendisler tarafından geliştirildiğini vurgulayan Karadeniz, her bir pist için yaklaşık maliyetin 5-6 milyon dolar civarında olduğunu söyledi. İhracat potansiyeline dikkat çeken Karadeniz, “Hem ulusal hem de uluslararası pazarı değerlendirdiğimizde 17 bin 678 ticari hava alanı ve 15 binden fazla askeri hava alanı potansiyeli karşımıza çıkıyor. Yurtdışından da birçok havaalanı için görüşmelerimiz devam ediyor” dedi.  (HÜRRİYET)

 

info@odtuteknokent.com.tr İhsan Doğramacı Blv. Üniversiteler Mah. İkizler Binası, ODTÜ TEKNOKENT 06800 Çankaya/Ankara